Prefixos general
§157
Le PREFIXOS GENERAL sequente es usate pro modificar substantivos, adjectivos, e verbos como indicate in cata occurrentia:
ad-
(in verbos)
= a, verso, a in; p.ex.
nove formationes:
rider → arrider: rider se de;
Nota: Per extension del signification 'motion verso', ad- exprime
etiam 'cambio in', 'augmento de intensitate', etc. P.ex.
– Subjecte
a assimilation ante consonantes altere que
ante-
(in substantivos, adjectivos, e verbos)
= precedente in tempore o spatio; p.ex.
nove formationes:
eternitate → anteeternitate;
Nota: Synonymo de pre-. Antonymo de post-.
anti-
(in substantivos e adjectivos)
= opponite a, contra; opposite; p.ex.
nove formationes:
idealista → antiidealista;
Nota: Le variante ant- (non in uso active)
appare ante vocales e
Antonymo de pro-.
auto-
(in substantivos e adjectivos)
= ipse, (alicuno/alique) mesme, de o per se
mesme; p.ex.
nove formation:
analyse → autoanalyse;
Nota: Le variante aut- (non in uso active) appare ante vocales, p.ex.
circum-
(in verbos e adjectivos)
= circa, in position o motion plus o minus circular; p.ex.
nove formation:
zenit → circumzenital [Meteorologia];
Nota: Le variante circu- (non in uso active) appare ante
co-
(in substantivos e adjectivos)
= juncte, associate; p.ex.
nove formationes:
naufrago: persona de un nave destruite
→ conaufrago: companion
naufrago;
Nota: Coincide con co-,
un variante de con-
usate ante vocales e
con-
(in substantivos, adjectivos, e verbos)
= con, insimul, junctemente, mutualmente; p.ex.
nove formationes:
generic → congeneric;
→ compartitario: adherente del mesme partito;
Nota: Appare como co- ante
contra-
(in substantivos e verbos)
=
contra, opponente; contrari a; p.ex.
nove formationes:
manifesto → contramanifesto;
dis-
(in substantivos, adjectivos, e verbos)
1. = a parte, separatemente; dividite, dispersate; p.ex.
nove formation:
jacer → disjicer: dispersar (circum se), jectar in omne directiones;
2. = non ..., contrari o opposite de ...; p.ex.
nove formationes:
credentia → discredentia;
Nota: In senso (2) synonymo de non- e in-.
ex-
(in substantivos)
= precedente, previe; p.ex.
nove formation:
convicto → ex-convicto;
Nota: Preferibilemente partite per un tracto de union.
extra-
1. (in substantivos, adjectivos, e verbos)
= extra, al
exterior, externe; foras le sphera de ...; p.ex.
nove formation:
lege → extralegal;
2. (in adjectivos)
= multo, extraordinarimente, plus que usual; p.ex.
nove formation:
longe → extralonge;
Nota: In senso (1) antonymo de intra-.
gran-
(in nomines del parentela)
= ... "grande",
"ulterior"; p.ex.
nove formation:
papa → granpapa;
Nota: Pro reduplication additional, le prefixo pro- es disponibile;
p.ex.
in-
I. (in verbos)
= in, a in; p.ex.
nove formation:
capsula → incapsular: includer in un capsula;
Nota: Appare como il- ante
II. (in substantivos e adjectivos)
= non ...; carente de ...; manco de ... p.ex.
nove formation:
disciplina → indisciplina;
Nota: Appare como i- ante
inter-
(in substantivos, adjectivos, e verbos)
= inter, intra; p.ex.
nove formation:
racia → interracial;
intra-
(in adjectivos)
= in, intra, al interior, interne; p.ex.
nove formation:
pelvic → intrapelvic [Anatomia];
Nota: Antonymo de extra-.
intro-
(in verbos)
= intro, verso le interior; p.ex.
nove formation:
suger → introsuger;
Nota: Formationes specific pote esser date antonymos in extro-; p.ex.
mis-
(in verbos)
= in modo mal, false, o incorrecte; p.ex.
nove formation:
nominar → misnominar;
non-
(in substantivos e adjectivos)
= non ..., manco o absentia de ...; p.ex.
nove formationes:
cyclic → noncyclic;
Nota: Synonymo de dis- e in-.
per-
(in verbos)
1. = (passante tote le via) per ..., a transverso de (tote le
...); p.ex.
nove formation:
vader → pervader;
2. = completemente,
toto; extrememente, multo; p.ex.
nove formation:
leger → perleger: leger in detalio;
Nota:
In senso (1) synonymo de trans-. Etiam usate como un prefixo technic con substantivos e
adjectivos chimic. P.ex.
→ peroxydo: (...que contine le maximo de oxygeno);
nove formation:
boric → perboric.
post-
(in substantivos, adjectivos, e verbos)
= post, sequente in tempore, loco, o ordine; p.ex.
nove formationes:
pagar → postpagar: pagar in arretrato;
Nota: Antonymo de pre- (e ante-).
pre-
(in substantivos, adjectivos, e verbos)
= precedente in tempore, position o rango; p.ex.
nove formationes:
gustar → pregustar;
Nota: Synonymo de ante-, antonymo de post-.
pro-
1. (in substantivos e adjectivos)
= pro, in favor de, prendente le partito de
...; p.ex.
2. (in verbos)
= avante, in avante; p.ex.
nove formation:
traher → protraher;
Nota: In senso (1) antonymo de anti-. Pro le uso in nomines de parentela, vide gran- supra.
re-
(in verbos)
1. =
retro, a retro; p.ex.
nove formation:
lancear → relancear;
2. = de novo, altere
vice; p.ex.
nove formation:
colonisar → recolonisar;
Nota: In senso (1) synonymo del plus explicite retro-.
retro-
(in verbos)
=
retro, a retro; p.ex.
nove formation:
ducer: conducer, guidar → retroducer: ducer a retro;
Nota:
Synonymo del minus explicite re-.
Formationes specific pote esser date antonymos in pro-; p.ex.
sub-
(in substantivos, adjectivos, e verbos)
1. = sub, infra; p.ex.
nove formation:
currente → subcurrente;
2. = subordinate; subdivision de ...; p.ex.
nove formation:
chef → subchef: vicechef;
3. = un pauco,
legier(mente); p.ex.
nove formation:
inflammation [Medicina] → subinflammation [Medicina];
Nota:
Subjecte a assimilation ante
Antonymo de super-.
super-
(in substantivos, adjectivos, e verbos)
1. = super, supra; p.ex.
nove formation:
collar → supercollar;
2. = multo; excessivemente, troppo de; p.ex.
nove formation:
critic → supercritic;
Nota: Antonymo de sub-.
trans-
(in substantivos, adjectivos, e verbos)
1. = trans, ultra; superante; p.ex.
nove formation:
uranium → transuranic;
2. = per, a tranverso de; p.ex.
nove formation:
luminar → transluminar;
Nota: In senso (1) synonymo de ultra-, in senso (2) de per-.
ultra-
(in substantivos, adjectivos, e verbos)
= extra, trans, ultra; p.ex.
nove formationes:
micrometro → ultramicrometro;
Nota: Synonymo de per-.
vice-
(in substantivos)
= uno qui assume le position de ...; p.ex.
nove formation :
director → vicedirector;
